Sklep medyczny Łódź: refundacja NFZButy profilaktyczne dla dzieci Memo ŁódźSklep medyczny Łódź: poduszki ortopedyczneSklep ortopedyczny Łódź: wózki inwalidzkie elektryczne i ręczneSklep ze sprzętem ortopedycznym Łódź: ortezy i stabilizatory

Łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS) – leczenie i zapobieganie.

/images/łojookowe zapalenie skóry.jpg 

ŁZS czyli łojotokowe zapalenie skóry jest to bardzo powszechna choroba występująca zarówno u dzieci jak i dorosłych, wywołana zwiększoną produkcją łoju. Zazwyczaj w rozwoju choroby dużą rolę odgrywa zakażenie drożdżakiem z rodziny Malassezia o nazwie Malassezia furfur (inaczej nazywanego Pityrosporum ovale). Zmiany występują w okolicach bogatych w gruczoły łojowe: na owłosionej skórze głowy, w okolicach czoła, za uszami, w fałdach nosowo-policzkowych, w okolicy przedmostkowej i międzyłopatkowej. Chora skóra jest zaczerwieniona i łuszczy się.

W ciągu swojego życia większość osób na świecie zetknęła się z tą jednostką chorobową (pod jakąś jej postacią), a u ok. 5% osób zmiany były na tyle silne, że zasięgnęli porady lekarza. Najczęściej zapadają na nią osoby w wieku 12-18 lat, co jest związane z nagłym wzrostem wydzielania łoju u tych osób. Mężczyźni częściej chorują na łojotokowe zapalenie skóry, a objawy dłużej się u nich utrzymują i częściej nawracają.

Wyróżnia się postać niemowlęcą popularnie zwaną ciemieniuchą, a także chorobę występującą u dorosłych, która najczęściej obejmuje owłosioną skórę głowy i przypomina łupież.

Postać niemowlęca - ciemieniucha

U niemowląt choroba powszechnie nazywana ciemieniuchą występuje dosyć często. Zaczyna się już w pierwszych tygodniach życia. Związana jest ze wzmożoną produkcją gruczołów łojowych. Przypuszcza się, że wystąpienie zmian u niemowląt może powodować drożdżak o nazwie Candida albicans. Jej pierwszymi objawami są miękkie, tłuste, szaro-żółte strupy i złuszczające się łuski na owłosionej skórze głowy. Często występują także zaczerwienienie i czerwone grudki. Zazwyczaj choroba ogranicza się tylko do główki dziecka, ale czasami może rozprzestrzeniać się na skórę twarzy, fałdy skórne, pępek oraz miejsca przylegania pieluszek.

Leczenie postaci niemowlęcej

W celu usunięcia łusek ze skory główki dziecka należy myć ją często łagodnymi szamponami przeznaczonymi dla niemowląt. Kilka godzin przed myciem warto natłuścić skórę oliwką albo wazeliną. W przypadku zmian na skórze gładkiej zalecane są kąpiele osłaniające, a następnie smarowanie kremami lub maściami nawilżającymi. W aptekach dostępne są specjalne preparaty przeznaczone do pielęgnacji skóry niemowląt z tym problemem, zawierające składniki o działaniu nawilżającym, złuszczającym i łagodzącym podrażnienia. Są to np.: zmiękczający żel na ciemieniuchę Emolium (może być stosowany od 1 dnia życia), Avene pediatril żel na ciemieniuchę, kremowy olejek myjący dla dzieci na ciemieniuchę hipoalergiczny Ziajka, Ja i Mama (AA Oceanic) krem na ciemieniuchę, Olejuszka Skarb Matki czy inne. Zazwyczaj ciemieniucha jest niegroźna, jednak w przypadku dużych stanów zapalnych, kiedy obserwujemy rozległe zaczerwienienia, czerwone, szorstkie zmiany na innych częściach ciała niż głowa, lub gdy nie widzimy żadnej poprawy po 15 dniach pielęgnacji, należy udać się do lekarza, który może przepisać maści przeciwzapalne.

Zapobieganie

Aby zapobiec powstaniu ciemieniuchy należy codziennie szczotkować dziecku włosy miękką szczoteczką, wykonaną z naturalnego włosia. Nie powinno się myć głowy zbyt często, bo prowadzi to do podrażnień. Jeśli dziecko nie ma ciemieniuchy wystarczy myć włosy co 2-3 dni, a codziennie opłukiwać samą wodą. Warto masować delikatnie główkę podczas mycia łagodnym szamponem. Ważne, aby dokładnie spłukiwać środek myjący.

ŁZS u dorosłych

U dorosłych łojotokowe zapalenie skóry może obejmować m.in. owłosioną skórę głowy, objawiając się obfitym złuszczaniem (objawy podobne do zwykłego łupieżu), zaczerwienieniem oraz świądem. Może również występować w innych miejscach np. za uszami, w okolicach mostka czy na plecach. Rozwojowi choroby sprzyjają:

  • Zwiększona potliwość
  • Nieodpowiednia dieta
  • Zaburzenia hormonalne (nadmiar progesteronu lub androgenów)
  • Zbyt wysoka aktywność gruczołów łojowych (skłonności osobnicze)
  • Zaburzenia układu nerwowego (np. choroba Parkinsona, zapalenie mózgu)
  • Zanieczyszczenie powietrza
  • Złe nakrycie głowy
  • Nieodpowiednia mikroflora skóry głowy
  • Nadmierne promieniowanie słoneczne
  • Zmniejszona odporność organizmu (np. choroby nowotworowe, AIDS)

Leczenie u dorosłych

Przebieg leczenia zależy od lokalizacji i nasilenia zmian chorobowych. Głównym jego celem jest zredukowanie liczby drożdżaków, a następnie zmniejszenie wydzielania łoju, a także opanowanie stanu zapalnego. Choroba jest ciężka do zwalczenia, ponieważ trwa długo (niekiedy wiele lat) i często powraca.  

Zazwyczaj stosowana jest wyłącznie kuracja miejscowa. W przypadku występowania łojotokowego zapalenia skóry owłosionej głowy najlepiej jest zastosować szampon zawierający lek przeciwgrzybiczny np. cyklopiroksolaminę lub ketokonazol (Sebiprox, Nizoral, Ketoxin forte). Powinien być stosowany 2-3 razy w tygodniu przez ok. miesiąc. Należy go zostawić na głowie na 3-5 minut przed spłukaniem włosów. Polecane są również preparaty zawierające kwas salicylowy o działaniu odkażającym i przeciwzapalnym, pirytonian cynku o działaniu przeciwbakteryjnym i grzybostatycznym lub działające redukująco dziegcie. W przypadku skóry gładkiej zaleca się stosowanie leków przeciwzapalnych - kortykosteroidów ze środkami przeciwgrzybicznymi. Używane są również preparaty zawierające np. dziegcie, czy kwas salicylowy. Pomocne są kremy zmiękczające skórę. Zmiany występujące na twarzy bardzo dobrze reagują na miejscowe preparaty immunomodulujące (oddziałujące na układ odpornościowy) zawierające pimekrolimus lub takrolimus.

W przypadku ciężkich postaci u dorosłych oprócz preparatów miejscowych stosuje się leczenie ogólne (preparaty doustne). Ze względu na udział drożdżaków w powstawaniu choroby podaje się doustne leki przeciwgrzybiczne takie jak: flukonazol, itrakonazol, ketokonazol. Czasami lekarz przepisuje antybiotyki np. tetracykliny. Jako leczenie uzupełniające stosuje się witaminę C, B₂, PP i preparaty wapnia.

Profilaktyka

Ze względu na przewlekły i nawrotowy charakter łojotokowego zapalenia skóry, po ustąpieniu zmian chorobowych, konieczna jest profilaktyka utrzymująca jak najdłuższy stan remisji (czyli okres który charakteryzuje się brakiem objawów chorobowych). Polega ona na pielęgnacji skóry kosmetykami przeznaczonymi dla osób z ŁZS. Polecane są peelingi o działaniu przeciwłojotokowym i przeciwzapalnym (zawierające kwas pirogronowy, kwas salicylowy, kwas azelainowy). W przypadku ŁZS owłosionej skóry głowy profilaktycznie należy myć głowę szamponem z ketokonazolem lub cyklopiroksolaminą raz w miesiącu co najmniej przez 3 miesiące. Powinno się unikać mydeł podrażniających skórę oraz detergentów, nosić przewiewne bawełniane ubrania, a także unikać zadrapań czy podrażnień naskórka. Istniejące zmiany może zaostrzać klimatyzacja, stres, nadmierne zmęczenie, niska temperatura otoczenia oraz alkohol, dlatego, aby nie pogarszać stanu skóry, chory powinien unikać tych czynników. 

mgr farmacji Marta Kochanek

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.